معاملات آتی سکه طلا

قرارداد آتی سکه طلا چیست؟

قرارداد آتی، توافق نامه‌ای مبنی بر خرید و فروش یک دارایی در زمان معین در آینده و باقیمت مشخص است. به عبارت دیگر در بازار آتی، خرید و فروش دارایی پایه قرارداد براساس توافق نامه‌ای که به قرارداد استاندارد تبدیل شده است، صورت می‌گیرد که در آن به دارایی با مشخصات خاصی اشاره می‌شود. در بازارهای آتی الزامی نیست که کالا یا دارایی به طور فیزیکی رد و بدل شود و برخلاف بازارهای نقدی، انتقال مالکیت فوری دارایی مطرح نمی‌شود. بنابراین در این بازارها بدون در نظر گرفتن این که فرد مالک دارایی باشد یا نباشد، قراردادها قابل خرید و فروش هستند. برخلاف بازارهای نقد که پشتوانه آن تحویل دارایی است، بازارهای معاملات آتی مبتنی بر تسویه نقدی است و یکی از اهداف آن، خرید و فروش دارایی در آینده است.

مزایای قرارداد آتی سکه طلا

سرمایه‌گذاران با استفاده از معاملات قراردادآتی از قرار گرفتن دارایی‌هایشان در معرض نوسانات قیمت بازار جلوگیری می‌نمایند.
امکان فروش استقراضی دارایی: در قراردادهای آتی برای اینکه سرمایه‌گذار قادر به فروش قرارداد آتی باشد نیاز به مالک بودن آن کالا یا دارایی معین ندارد بلکه با عمل پیش فروش می‌تواند یک قرارداد آتی را در بازار بفروشد و در صورت نیاز به تحویل، آنرا از بازار فیزیکی تهیه نماید.
اهرم مالی: سرمایه گذار با یک سپرده اولیه می‌تواند معادل ارزش دارایی را کنترل کند.

مفهوم وجه تضمین اولیه در قرارداد آتی سکه طلا

به منظور اطمینان از انجام تعهدات، هر یک از طرفین معامله درصدی از ارزش قرارداد را به عنوان "وجه تضمین اولیه" نزد کارگزار سپرده می‌کنند که متناسب با تغییر ارزش قراردادهای آتی، حساب هر یک از طرفین تعدیل می‌شود. مبلغ وجه تضمین اولیه متغیر و از طریق بورس کالا تعیین و اعلام می‌گردد.
بنابراین با کاهش قیمت‌ها، از حساب سپرده خریدار کسر و به حساب سپرده فروشنده افزوده می‌شود و بالعکس. عملیات بروزرسانی حساب‌ها در پایان هر روز معاملاتی توسط اتاق پایاپای انجام می‌گیرد. همواره باید در حساب سپرده سرمایه‌ گذار مبلغی تحت عنوان "حداقل وجه تضمین" که معمولاً ٧٠ درصد وجه تضمین اولیه است، موجود باشد. چنانچه سپرده سرمایه‌گذار از حداقل وجه تضمین کمتر شود اصطلاحاً call margin شده و ایشان ملزم به واریز وجه تا سطح وجه تضمین اولیه و یا بستن موقعیت خواهد بود. مبلغ واریزی "سپرده جبرانی" نامیده می‌شود. در صورتیکه سپرده جبرانی واریز نگردد، کارگزاری اقدام به بستن موقعیت سرمایه‌گذار و جبران ضرر و زیان خود نموده و مابقی وجوه را به حساب وی واریز می‌نماید. در صورتیکه امکان بستن موقعیت در ساعات عادی معاملات نباشد، معاملات وارد بازار جبرانی می‌گردد.

بازار جبرانی

این بازار پس از پایان جلسه معاملات همان روز گشایش می‌یابد و شامل ٦ دوره ١٠ دقیقه ‌ای حراج تک قیمتی است. دامنه نوسان در این بازار از ٦% در ١٠ دقیقه اول شروع شده و در هر دوره بر میزان دامنه نوسان افزوده می‌شود و نهایتاً به دوره ششم با دامنه نوسان ٣٢% ختم می‌گردد.

تسویه نهایی

سرمایه‌گذار باید سه روز قبل از آخرین روز معاملاتی، آمادگی خود را جهت تسویه نهایی به کارگزار اعلام نماید و بدین ترتیب وارد دوره سه روزه می‌گردد که می‌تواند موقعیت‌های خود را ببندد و یا جهت تسویه نهایی اقدام نماید. در تسویه نهایی فروشنده سکه ها باید اقدام به تحویل آنها و خریدار باید اقدام به واریز وجه سکه‌ها براساس شرایط قراردادهای در اختیار خود نمایند. در صورتیکه در پایان آخرین روز معاملاتی سرمایه‌گذار دارای موقعیت باز باشد و از انجام تسویه نهایی خودداری نماید می‌بایست جریمه‌ای معادل ١% ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی را پرداخت نماید.

نقش اتاق پایاپای در معاملات قرارداد آتی

تسویه معاملات در اتاق پایاپای انجام و تضمین می‌شود. اتاق پایاپای خود را در برابر طرفین معامله مسئول می‌داند و در برابر خریدار نقش فروشنده و بالعکس در مقابل فروشنده به عنوان خریدار عمل می نماید و بدین معنی است که مسئولیت ریسک طرف مقابل معاملات به اتاق پایاپای برمی‌گردد.

در جدول زیر برخی از مشخصات قرارداد آتی سکه ذکر شده است.

دارایی پایه سکه طلای تمام بهار آزادی طرح امام خمینی (ره)
اندازه قرارداد آتی ١٠ سکه
دوره معاملات از تاریخ مندرج در اطلاعیه معاملاتی قرارداد تا ٥ روز قبل از پایان ماه قرارداد
تاریخ تحویل از اولین روز کاری پس از آخرین روز معاملات تا پایان ماه قرارداد
وجه تضمین اولیه این مبلغ در طول زمان ثابت نبوده و توسط بورس کالا قابل تغییر می‌باشد.
حداقل وجه تضمین ٧٠% وجه تضمین اولیه
حداکثر حجم هر سفارش حداکثر تا ١٠ قرارداد
سقف مجاز موقعیت‌های معاملاتی باز اشخاص حقیقی: ١٠٠ قرارداد (١,٠٠٠سکه) در هر ماه
اشخاص حقوقی: اتخاذ موقعیت معاملاتی باز تا میزانی که مجموع وجوه تضمین شده، حداکثر به میزان ١٠% سرمایه ثبت شده آنها باشد.
جریمه‌ها الف). جریمه عدم ارائه گواهی آمادگی تحویل از طرف دارندگان موقعیت تعهدی باز خرید و فروش به میزان یک درصد ارزش کل قرارداد براساس قیمت تسویه همان روز معاملاتی قرار داد آتی می باشد.
ب). جریمه عدم ارائه رسید انبار از طرف مشتریان فروشنده یک درصد ارزش قرارداد براساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی است که به نفع خریدار کسر می گردد. همچنین در صورتی که قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی بیشتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری خریدار از فروشنده کسر می گردد.
ج). جریمه عدم واریز وجه قرارداد براساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی از طرف مشتریان خریدار یک درصد ارزش قرارداد می باشد. که به نفع فروشنده از حساب مشتری خریدار کسر می گردد و چنانچه قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی کمتر باشد تفاوت این دو نرخ به نفع مشتری فروشنده از خریدار اخذ می گردد.
د). در تمامی موارد فوق کارمزد تسویه و تحویل هر دو سر معامله به نفع بورس از مشتری نکول کننده دریافت خواهد شد.

فرایند افتتاح حساب و انجام معاملات

سرمایه گذار به منظور اخذ کد معاملات قراردادهای آتی باید در کارگاه آموزشی "مفاهیم اولیه و فرایند معاملات آتی در بورس کالا" شرکت نمایند. در انتهای دوره آموزشی از متقاضیان آزمون اخذ می شود و در صورتی که متقاضی حدنصاب نمره را کسب نماید مجاز به دریافت کد معاملات قراردادهای آتی خواهد بود. سپس سرمایه‌گذار به کارگزاری مراجعه نموده و نامه معرفی به بانک، جهت افتتاح حساب در اختیار بورس کالا را دریافت می‌نماید.
پس از افتتاح حساب سرمایه‌گذار فرم‌‌های مربوطه شامل فرم درخواست کد معاملاتی، فرم مشخصات، اقرارنامه و بیانیه ریسک و تعهدنامه را تکمیل و امضاء می‌نماید.
کدمعاملاتی آتی سرمایه‌گذار بعد از ٤٨ ساعت کاری فعال شده و وی قادر به انجام معامله می‌باشد. معاملات در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ١٠ الی ١٨ و در روزهای پنج شنبه از ساعت ١٠ الی ١٦ انجام می‌گردد. سرمایه‌گذار قبل از انجام معاملات باید وجه تضمین اولیه را در حساب در اختیار بورس خود واریز نماید. در صورتیکه سرمایه‌گذار تقاضای برداشت وجه از حساب در اختیار بورس خود را داشته باشد، این امکان با تکمیل وامضاء فرم درخواست انتقال وجه و ارسال آن به شرکت کارگزاری فراهم خواهد شد.

مراحل انجام معاملات آتی سکه در بورس کالای ایران

1. دريافت كد مشتري در بورس كالا

اولين قدم براي انجام معاملات در بورس كالا تكميل مشخصات مشتری جهت دريافت كد در بورس كالاست. اين مرحله فقط براي يك بار انجام مي گيرد و ضرورت دارد هر مشتری در بورس كالا، از طريق كارگزار خود اقدام به دريافت كد نمايد.

مدارك لازم براي دريافت كد مشتري، براي مشتريان حقيقي يا حقوقي متفاوت است:

1.1. مدارك و اطلاعات لازم جهت دريافت كد (اشخاصحقيقي)

اصل و فتوكپي شناسنامه
اصل و فتوكپي كارت ملي
تكميل فرم درخواست کد مشتریان حقيقي (شامل اطلاعاتي از قبيل: كد ملي، شماره حساب بانكيفرد متقاضي، آدرس و كد پستي، تلفن تماس)،
تکمیل فرم احراز هویت مشتریان حقیقی
تکمیل فرم اقرارنامه و بیانیه ریسک
افتتاح حساب دراختیار (عملیاتی) در یکی از بانکهای عامل تسویه معرفی شده از طرف بورس کالا جهت تسویه وجوه توسط اتاق پایاپای.
فرم معرفی اطلاعات حسابهای بانکی مشتری

1.2. مدارك و اطلاعات لازم جهت دريافت كد (اشخاصحقوقي)

اصل و فتوكپي روزنامه رسمي ثبت شركت
اصل و فتوكپي روزنامه رسمي آخرين تغييرات شركت
فتوکپی شناسنامه و کارت ملی اعضای هیئت مدیره شرکت
فتوکپی اساسنامه شرکت
تكميل فرم درخواست کد مشتریان حقوقي (شامل اطلاعاتي از قبيل: آخرين تركيب اعضاي هيئت مديره، ليست سهامداران داراي سهام 10% و بالاتر، صاحبان امضاي مجاز، ارائه شماره حساب جاري شخص حقوقي و حساب غیرجاری (وکالتی) جهت پیش دریافت)،
تکمیل فرم احراز هویت مشتریان حقوقی
ارائه آخرین صورتهای مالی و گزارش حسابرس قانونی
کپی کارت اقتصادی شرکت
اعلام شناسه ملی شرکت (قابل دریافت از اداره ثبت شرکتها)
تکمیل فرم اقرارنامه و بیانیه ریسک
افتتاح حساب دراختیار (عملیاتی) در یکی از بانکهای عامل تسویه معرفی شده از طرف بورس کالا جهت تسویه وجوه توسط اتاق پایاپای.
فرم معرفی اطلاعات حسابهای بانکی مشتری

2. مراحل خريد

 واریز وجه تضمین اولیه به حساب دراختیار (عملیاتی)

مبلغ وجه تضمین اولیه از طریق اطلاعیه های صادره توسط شرکت بورس کالای ایران تعیین میگردد.

 تكميل فرم ثبت سفارش مشتریان

براي هر بار معامله مي بايست فرم ثبت سفارش توسط مشتری تكميل گردد. در اين فرم مشتری مشخصات دقيق ماه قرارداد موردنظر، نوع موقعیت تعهدی، تعدادقرارداد، نوع سفارش، قیمت و اعتبار سفارش موردنظر و وجه تضمین واریزی به حساب دراختیار (عملیاتی) را مشخص مينماید.

سفارشات می توانند به صورت کتبی، تلفنی، اینترنتی و یا سایر روش های تعیین شده توسط بورس انجام شوند.
ماه قراردادهای آتی شامل تمام ماه های سال می گردد.
نوع موقعیت تعهدی شامل موقعیت تعهدی خرید و موقعیت تعهدی فروش می گردد.

براي هر بار معامله مي بايست فرم ثبت سفارش توسط مشتری تكميل گردد. در اين فرم مشتری مشخصات دقيق ماه قرارداد موردنظر، نوع موقعیت تعهدی، تعدادقرارداد، نوع سفارش، قیمت و اعتبار سفارش موردنظر و وجه تضمین واریزی به حساب دراختیار (عملیاتی) را مشخص مينماید.

مشتری می تواند با سفارش به کارگزاری اقدام به سفارش تعهد خرید سکه بنماید. پس از ورود سفارش در سامانه معاملاتی در صورت وجود سفارش تعهد فروش سکه، قرارداد آتی بین دو طرف منعقد می شود.

تعهد فروش :

مشتری می تواند با سفارش به کارگزاری اقدام به سفارش تعهد فروش سکه بنماید. پس از ورود سفارش در سامانه معاملاتی در صورت وجود سفارش تعهد خرید سکه، قرارداد آتی بین دو طرف منعقد می شود.

 انواع سفارشات از لحاظ نوع

سفارشات از لحاظ نوع به سفارش به قیمت معین و سفارش به قیمت بازار تقسیم میگردند.

سفارش به قیمت معین: سفارشی است که باید در قیمت تعیین شده توسط مشتری یا قیمت بهتر انجام شود.
سفارش به قیمت بازار: سفارشی است که مشتری تعیین می کند در قیمت بازار معامله شود.
حد نوسان قیمت روزانه در قراردادهای آتی سکه حداکثرتا5%± با توجه به قیمت تسویه روزقبل می باشد.
حداقل تغییر قیمت سفارش 1000 ریال برای هر سکه می باشد.
 انواع سفارشات از لحاظ اعتبار

سفارشات از لحاظ اعتبار به انواع ذیل قابل تقسم اند:

اعتبار جلسه معامله: اعتبار این سفارش تا پایان جلسه معاملاتی خواهد بود.
اعتبار روزانه: اعتبار این سفارش تا پایان روز معاملاتی ثبت سفارش می باشد. (جلسات متعدد معاملاتی طی روز)
اعتبار تا زمان ابطال: اعتبار این سفارش تا زمان حذف آن توسط مشتری خواهد بود.
اعتبار تا زمان تعیین شده: اعتبار این نوع سفارش تا زمان تعیین شده در سفارش می باشد.

«هم اکنون در بورس کالا سفارشات مشتریان فقط تا پایان جلسه معاملاتی اعتبار دارد.»

3. تحویل و تسویه

تمامی دارندگان موقعیت تعهدی باز، باید در مهلت مقرر نسبت به ارائه گواهی آمادگی تحویل (2روز کاری قبل از آخرین روز معاملاتی هر نماد) به اتاق پایاپای از طریق کارگزار اقدام نمایند.

دوره معاملات از تاریخ مندرج در اطلاعیه معاملاتی قرارداد تا 5 روز قبل از پایان ماه قرارداد می باشد.
تاریخ تحویل از اولین روزکاری پس از آخرین روز معاملات تا پایان ماه قرارداد می باشد.
کلیه دارندگان موقعیت تعهدی باز پس از ارائه گواهی آمادگی تحویل وارد مرحله تحویل و تسویه نهایی می شوند.
دارندگان موقعیت تعهدی فروش موظفند طی روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی در زمان مشخص شده، به بانک عامل مراجعه و سکه های خود را به کارشناس مربوطه تحویل و رسید تحویل سکه را دریافت کنند.
دارندگان موقعیت تعهدی خرید می بایست تا ساعت 12همان روز کل وجه لازم متناسب با تعداد قراردادهای اتخاذ شده را به حساب عملیاتی خود واریز نمایند و 2 روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی به بانک عامل مراجعه و در صورت عدم نکول فروشنده، نسبت به تحویل سکه ها اقدام نمایند.
استاندارد سکه های قابل تحویل بر اساس استاندارد بانک مرکزی با عیار900 در هزار با وزن 133/8 گرم می باشد
مبنای تحویل کالا، سکه ضرب آخرین سال می باشد.
اطلاعات، شرایط و چگونگی فرایند تحویل نزدیک به تاریخ سررسید هر نماد معاملاتی از طریق بورس کالای ایران اعلام می گردد.

4. کارمزدها و جرایم

کارمزد معاملات برای هر قرارداد شامل:

10000 ریال بورس کالا
16000 ریال کارگزار
4000 ریال سازمان بورس و اوراق بهادار و جمعا مبلغ 30000 ریال می باشد.
کارمزد تسویه و تحویل برای هرقرارداد 50000 ریال می باشد.
جریمه عدم ارائه گواهی آمادگی به تحویل از طرف دارندگان موقعیت تعهدی باز خرید و فروش به میزان 1% ارزش کل قرارداد براساس قیمت تسویه همان روز معاملاتی قرارداد آتی می باشد.
جریمه عدم ارائه رسید انبار از طرف فروشنده 1% ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی است که به نفع خریدار کسر می گردد. همچنین درصورتی که قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی بیشتر باشد، تفاوت این دو نرخ به نفع خریدار از فروشنده اخذ می گردد.
جریمه عدم واریز وجه ارزش قرارداد بر اساس قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی از طرف خریدار 1% ارزش قرارداد می باشد که به نفع فروشنده از حساب خریدار کسر می گردد. همچنین درصورتی که قیمت بازار نقدی دارایی پایه از قیمت تسویه آخرین روز معاملاتی کمتر باشد، تفاوت این دو نرخ به نفع فروشنده از خریدار اخذ می گردد.
در تمامی موارد فوق کارمزد تسویه و تحویل هر دو سرمعامله به نفع بورس از مشتری نکول کننده دریافت می شود.
قرارداد های آتی سکه مشمول مالیات بر ارزش افزوده نمی گردد.

5. سایر نکات حائز اهمیت

سقف مجاز موقعیت های باز برای اشخاص حقیقی 100 قرارداد در هر ماه قرارداد و برای اشخاص حقوقی معادل اشخاص حقیقی و قابل افزایش تا 10% سرمایه ثبتی شرکت و محدود به 20% موقعیتهای تعهدی باز در بازار.
مجموع موقعیت های معاملاتی باز کل بازار، حداکثر به میزان مجموع سکه های طلا تمام بهار آزادی طرح جدید ضرب شده می باشد. ساعات و روزهای انجام معاملات در بورس توسط هیات مدیره بورس تعیین و اعلام می گردد
درحال حاضر ساعات معاملات روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 الی 18 و پنج شنبه ها از ساعت 11 الی13 می باشد.
ثبت سفارش مشتریان توسط کارگزار با توجه به اولویت زمانی در سامانه معاملات صورت می پذیرد. باید توجه داشت سفارشات مشتریان براساس اولویت قیمت و درصورت تساوی قیمتها براساس اولویت زمانی ورود سفارش به سامانه معاملات اجرا می شود.
سفارشاتی از طریق سامانه معاملات پذیرفته می گردد که به ازاء هر قرارداد وجه تضمین اولیه تعیین شده در حساب عملیاتی موجود باشد.
جهت اخذ موقعیت تعهدی جدید نیاز به واریز وجه تضمین اولیه مجدد می باشد، اما درخصوص بستن موقعیت تعهدی باز نیازی به واریز وجه تضمین اولیه نمی باشد.
انجام معاملات مکرر با توجه به شرایط مذکور مقدور می باشد.
پس از پایان ساعات معاملات با توجه به دستورالعمل موجود قیمت تسویه روزانه توسط بورس محاسبه و اعلام می گردد و عملیات بروزرسانی حسابها انجام می شود.
طی عملیات بروزرسانی حسابها بر مبنای آخرین قیمت تسویه روزانه سود یا زیان حاصله در اثر اتخاذ قراردادآتی در طی روز توسط اتاق پایاپای در پایان جلسه معاملات به حساب عملیاتی مشتری واریز و یا کسر می شود. بدین معنی که تفاوت قیمت تعهد شده در قراردادآتی با قیمت تسویه روزانه و متناسب با اندازه قرارداد، توسط اتاق پایاپای به حساب عملیاتی در صورت سود واریز و یا درصورت زیان کسر می گردد.
اندازه هر قرارداد آتی 10سکه می باشد.
س از انجام عملیات تسویه روزانه و بروزرسانی حسابها و در صورت تحمل زیان از طرف مشتری، در صورتی که وجه تضمین موجود در حساب عملیاتی ایشان کمتر از حداقل وجه تضمین اولیه گردد اخطاریه افزایش وجه تضمین صادر میگردد و از طریق کارگزار به اطلاع مشتری میرسد و مشتری میبایست تا یک ساعت قبل از پایان جلسه معاملاتی روز بعد وجه تضمین جبرانی را به حساب عملیاتی خود واریز نماید یا با اتخاد موقعیت معکوس نسبت به بستن موقعیت های تعهدی باز خود اقدام نماید.
حداقل وجه تضمین اولیه معادل 60% وجه تضمین اولیه تعین شده از طرف بورس می باشد.
وجه تضمین جبرانی مبلغی است که مشتری باید برای رساندن موجودی حساب عملیاتی خود تا سطح وجه تضمین اولیه به ازاء هر قرارداد پرداخت نماید.
درصورت عدم واریز وجه تضمین جبرانی یا بستن موقعیت تعهدی باز از سوی مشتری، بنا بر دستور اتاق پایاپای و بدون توجه به خواست مشتری، کارگزار موظف به بستن موقعیت های باز مشتری برای تامین وجه تضمین جبرانی می باشد.
ممکن است با توجه به شرایط بازار، کارگزار موفق به بستن موقعیت های باز مشتری در مهلت مقرر نگردد. در این شرایط موقعیت های باز مشتری توسط ناظر بازار در بازار جبرانی مطابق با دستورالعمل بازار جبرانی بسته می شود.
بازار جبرانی متشکل از 6 دوره 10 دقیقه ای حراج تک قیمتی و با حد نوسان قیمت از 3± تا27± می باشد.
قیمت معاملات در بازار جبرانی تاثیری در محاسبه قیمت تسویه روزانه ندارد.

تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است.